Šta je platni promet?!

Oznake:

Categories: Banke i platni promet

Platni promet podrazumeva plaćanja na svim relacijama između fizičkih i pravnih lica. Sa aspekta pozicije u kojoj se nalaze fizička ili pravna lica koja uspostavljaju platni promet – isti može biti unutrašnji i međunarodni.

Unutrašnjim platnim prometom smatraju se sva gotovinska i bezgotovinska plaćanja na pomenutim relacijama izvršena domaćom valutom.

Suština platnog prometa je efikasno funkcionisanje privrede. Njegovom dobrom organizacijom postiže se nesmetan protok transakcija koje, takoreći, čine puls privrednog organizma. Dobro organizovan platni promet omogućuje nesmetane tokove platnih sredstava, povećava privrednu aktivnost i likvidnost.

Svaka zemlja ponaosob ima svoj zaseban sistem platnog prometa, ovi sistemi mogu se razlikovati manje ili više u zavisnosti od njenog unutrašnjeg uređenja, veličine i drugih parametara. Tako naprimer, sistem platnog prometa u nekoj zemlji može biti centralizovan (kao što je to kod nas doskora bio slučaj) ili decentralizovan (kao što je to slučaj kod nas danas). Takođe, sistemi platnog prometa mogu se razlikovati po veličini i po broju nosilaca istog – tako naprimer, u Srbiji postoje 33 poslovne banke koje su nosioci platnog prometa. Nadalje, sistemi platnog prometa mogu se razlikovati i po međusobnoj povezanosti njihovih nosilaca, zatim, instrumentima, načinima i oblicima plaćanja.

Platni promet se organizuje i razvija u skladu sa interesima i društveno-ekonomskim potrebama svake zemlje. Svakako, njegovom razvoju se ne pridodaje svugde ista važnost. U njegovim najsavršenijim oblicima svaka pojedinačna transakcija se realizuje momentalno, dok se najlošijim slabo ko hvali pa su uglavnom nepoznati.

U slučaju današnje organizacije platnog prometa kod nas interne transakcije (u okviru iste banke), obavljaju se u minutu i nema racionalnog razloga da banke zadržavaju novac ukoliko dužnik istog ima dovoljno na svom računu. Ako sistem nije centralizovan, u najgoroj varijanti to plaćanje će biti gotovo za jedan sat. Ukoliko su pak, u pitanju eksterne transakcije (transakcije između računa otvorenih kod različitih banaka) vrši se međubankarski obračun koji obavlja NBS preko sistema RTGS ili Kliring.

 

Unutrašnji platni promet u širem smislu

Unutrašnjim platnim prometom u širem smislu smatraju se sve transakcije – odnosno, sva plaćanja na svim relacijama. To su interna plaćanja između fizičkih lica, plaćanja fizičkih pravnim licima, plaćanja pravnih lica fizičkim i uzajamna plaćanja pravnih lica. Sva ova plaćanja odlikuju se neposrednošću u načinu plaćanja dospelih obaveza, odnosno naplate potraživanja i zato se učesnici koriste svim savremenim vrstama novca: gotovinom, depozitnim novcem i prenosivim hartijama od vrednosti…

 

Unutrašnji platni promet u užem smislu

Unutrašnjim platnim prometom u užem smislu smatra se samo određeni deo ukupnih plaćanja unutar jedne zemlje, i to onaj u kom učestvuju pravna lica, ostvarujući uzajamna plaćanja podsredstvom posebnih ustanova

 

 

Računi pravnih i fizičkih lica koja obavljaju delatnost – preduzetnika od januara 2003. godine vode se u poslovnim bankama.

Od januara 2003. godine pravna i fizička lica koja obavljaju delatnost (preduzetnici) mogu da otvaraju račune u poslovnim bankama bez ograničenja uz podnošenje propisane dokumentacije propisane Odlukom o uslovima i načinu otvaranja, vođenja i gašenja računa kod banaka.

Broj računa klijenata banke nije ograničen, tako da klijent može da ima više računa u jednoj banci, ili u više banaka, preko kojih će vršiti plaćanja. Mesna nadležnost za otvaranje računa takođe nije propisana, što kod ZOP-a nikako nije bio slučaj.

Po ovom zakonu fizička lica koja ne obavljaju delatnost – građani, takođe mogu imati račun kod poslovne banke, ovi računi se ne razlikuju po svom karakteru u odnosu na žiro i tekuće račune! Račun, kako je već navedeno, ima karakter tekućeg računa. Plaćanje se vrši do visine pokrića na računu, uz mogućnost ugovaranja prekoračenja (instant pozajmice, kako ga neki nazivaju) na računu, naravno, uz poseban poslovni aranžman sa bankom.

Tekući računi služe za redovno poslovanje klijenta; na njima on vodi svoja novčana sredstva (ranije žiro-račun), a drugi računi su računi za određene namene (npr. sredstva rezervi, sredstva druge namene, izdvojena sredstva, računi za bolovanja…).

Račun firme u platnom prometu sastoji se iz tri dela, ukupno 18 cifara: XXX-YYYYYYYYYYYYY-ZZ

  • XXX je jedinstven identifikacioni broj Banke u RTGS, dodeljen od strane Narodne Banke
  • YYYYYYYYYYYYY – broj partije računa – dodeljuje ga banka (do 13 numeričkih mesta),
  • ZZ – kontrolni broj (2 numerička mesta).

Bankarske tarife

Pod bankarskom tarifom podrazumeva se naknada za usluge platnog prometa koja je obračunata i koja se skida sa računa klijenta.
Odredbama člana 3. Zakona o platnom prometu, propisano ja da NBS propisuje uslove i način otvaranja, vođenja i gašenje računa kod banke, plan računa za obavljanje platnog prometa kod banke, jedinstvenu strukturu za identifikaciju i klasifikaciju računa, kao i uslove i način plaćanja u gotovom novcu u dinarima za pravna lica i za fizička lica koja obavljaju delatnost.

Neke od prednosti poslovanja sa bankama su:

  • Elektronsko bankarstvo – moguće je davanje naloga za plaćanje sa računara, praćenje stanja na računu, preuzimanje izvoda
  • Maksimalna bankarska diskrecija
  • Prijem naloga za platni promet
  • Podrška banke u povezivanju preduzeća na elektronske servise platnog prometa banke.
  • Trenutno izvršavanje transakcija u internom platnom prometu.
  • Mogućnost izdavanja naloga sa datumom valute u budućnosti.
  • Mogućnost upravljanja prioritetima plaćanja.
  • Mogućnost dobijanja izvoda na željenu adresu, prema željenoj dinamici (dnevno, nedeljno) i u željenoj formi (štampa, elektronski)

 

 

Za otvaranje računa potrebno je banci podneti:

  • Zathev za otvaranje računa
  • Propisanu dokumantaciju opisanu u Uputstvu o otvaranju računa koje možete dobiti u svakom organizacionom delu banke
  • Karton deponovanih potpisa lica ovlašćenih za raspolaganje sredstvima sa računa

 

Korišćenje računa:

U korišćenju računa, sve transakcije koje predstavljaju prilive i odlive sa računa, do visine raspoloživih sredstava na njemu, mogu se obavljati nesmetano i biće registrovane u banci. O tome će banka klijente obaveštavati dnevno, putem
izvoda (na šalteru banke, elektronski, poštom, e-mailom). Takođe, klijenti banke mogu da koriste i okvirni kredit za pokriće minusnog salda.

Plaćanja i naplate se obavljaju propisanim instrumentima platnog prometa:

  • Nalog za uplatu
  • Nalog za isplatu
  • Nalog za prenos
  • Nalog za naplatu

Više o instrumentima platnog ptometa saznajte OVDE

 

_________________________________________________________________________________

Napisao: Miroslav Bronzić

Author: Miroslav Bronzić

http://www.bronzic.com/about/

Ostavite odgovor